به گزارش با بازار، بازار برق اروپا بار دیگر با فشار ناشی از کمبود تولید منابع تجدیدپذیر و افزایش وابستگی به نیروگاه‌های گازی روبه‌رو شده است؛ وضعیتی که نشان می‌دهد حتی توسعه گسترده انرژی بادی و خورشیدی نیز بدون ظرفیت پشتیبان کافی نمی‌تواند مانع جهش قیمت برق شود.
بر اساس تحلیل رویترز در روز سه‌شنبه ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶، قیمت برق آلمان به بالاترین سطح از سال ۲۰۲۲ رسیده است. این افزایش در شرایطی رخ داده که تولید برق بادی از اواخر اکتبر پایین‌تر از میانگین فصلی قرار گرفته و نیروگاه‌های گازی برای جبران کمبود تولید، فعالیت بیشتری داشته‌اند.
گزارش رویترز رقم مشخص و قابل‌مقایسه‌ای از قیمت هر مگاوات‌ساعت برق در زمان انتشار ارائه نمی‌کند؛ بنابراین نمی‌توان میزان دقیق افزایش قیمت یا درصد رشد آن را به این گزارش نسبت داد.
کاهش باد؛ نیروگاه‌های گازی وارد میدان شدند
یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش قیمت برق آلمان، کاهش تولید نیروگاه‌های بادی است.
وقتی سرعت باد کاهش می‌یابد، تولید برق این نیروگاه‌ها افت می‌کند و شبکه برای پاسخ‌گویی به تقاضا ناچار می‌شود از منابع جایگزین استفاده کند.
در شرایط کنونی، بخش مهمی از این کمبود با افزایش فعالیت نیروگاه‌های گازی جبران شده است.
از آنجا که نیروگاه‌های گازی در بسیاری از ساعات، آخرین منبع موردنیاز برای تأمین تقاضای برق هستند، هزینه تولید آن‌ها می‌تواند قیمت عمده‌فروشی برق را تعیین کند.
به همین دلیل، افزایش قیمت گاز طبیعی هم‌زمان با کاهش تولید برق بادی، فشار مضاعفی بر بازار برق آلمان وارد کرده است.
ذخایر برق‌آبی شمال اروپا به پایین‌ترین سطوح چندساله رسید
مشکل بازار برق اروپا تنها به کاهش وزش باد محدود نیست.
طبق تحلیل رویترز، ذخایر منابع برق‌آبی کشورهای شمال اروپا پس از دوره‌ای طولانی از خشکسالی به پایین‌ترین سطوح چندساله رسیده است.
هم‌زمان، تولید برق‌آبی در حوزه رود دانوب نیز بسیار کمتر از سطح معمول قرار دارد.
این وضعیت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نیروگاه‌های برق‌آبی یکی از منابع انعطاف‌پذیر شبکه برق اروپا هستند و می‌توانند در زمان کاهش تولید باد و خورشید، بخشی از کمبود عرضه را جبران کنند.
وقتی ذخایر آب کاهش می‌یابد، توان این نیروگاه‌ها برای افزایش سریع تولید نیز محدود می‌شود.
چرا کشورهای اروپایی نمی‌توانند کمبود برق یکدیگر را جبران کنند؟
شبکه‌های برق کشورهای اروپایی از طریق خطوط انتقال بین‌مرزی به یکدیگر متصل هستند.
در شرایط عادی، کشوری که با کمبود تولید برق مواجه می‌شود می‌تواند بخشی از نیاز خود را از کشورهای همسایه تأمین کند.
اما زمانی که چند منطقه به‌طور هم‌زمان با کاهش تولید بادی و برق‌آبی مواجه باشند، ظرفیت صادرات برق ارزان نیز کاهش می‌یابد.
اکنون هم‌زمانی کاهش تولید باد در آلمان، افت ذخایر برق‌آبی شمال اروپا و ضعف تولید نیروگاه‌های آبی حوزه دانوب، این سازوکار جبرانی را تضعیف کرده است.
در نتیجه، بازار برق آلمان بیش از گذشته به هزینه تولید نیروگاه‌های گازی حساس شده است.
پیامدهای اقتصادی برای صنایع اروپا
افزایش قیمت عمده‌فروشی برق می‌تواند هزینه تولید صنایع انرژی‌بر را بالا ببرد.
صنایع فولاد، آلومینیوم، مواد شیمیایی، سیمان و برخی واحدهای تولیدی بزرگ از جمله بخش‌هایی هستند که نسبت به تغییر هزینه انرژی حساسیت بالایی دارند.
اگر قیمت‌های بالای برق برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است حاشیه سود تولیدکنندگان کاهش یابد یا بخشی از افزایش هزینه‌ها به قیمت محصولات منتقل شود.
با این حال، اثر واقعی جهش قیمت برق بر هر صنعت به قراردادهای بلندمدت تأمین انرژی، میزان مصرف برق و توانایی شرکت‌ها برای مدیریت هزینه‌ها بستگی دارد.
بنابراین افزایش قیمت بازار عمده‌فروشی لزوماً به معنای افزایش فوری و یکسان هزینه برق همه صنایع و خانوارها نیست.
چالش بزرگ انرژی‌های تجدیدپذیر در اروپا
تحولات اخیر نشان می‌دهد افزایش ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های تجدیدپذیر به‌تنهایی برای تضمین ثبات قیمت برق کافی نیست.
تولید برق بادی و خورشیدی به شرایط آب‌وهوایی وابسته است و در دوره‌های کاهش تولید، شبکه به منابع قابل‌کنترل نیاز دارد.
رویترز در تحلیل خود بر اهمیت توسعه سامانه‌های ذخیره انرژی، باتری‌ها، نیروگاه‌های تلمبه‌ذخیره‌ای، خطوط انتقال قوی‌تر و مدیریت انعطاف‌پذیر تقاضای برق تأکید کرده است.
این زیرساخت‌ها می‌توانند وابستگی شبکه به نیروگاه‌های گازی را در دوره‌های کمبود تولید تجدیدپذیر کاهش دهند.
آیا فشار بر قیمت برق اروپا ادامه خواهد داشت؟
ادامه افزایش قیمت برق به شرایط آب‌وهوایی، میزان تولید نیروگاه‌های بادی و آبی، قیمت گاز طبیعی و سطح تقاضای مصرف‌کنندگان بستگی دارد.
بازگشت وزش باد به شرایط معمول یا بهبود منابع برق‌آبی می‌تواند بخشی از فشار موجود را کاهش دهد.
در مقابل، تداوم کمبود تولید تجدیدپذیر و افزایش هزینه گاز ممکن است قیمت عمده‌فروشی برق را در سطوح بالا نگه دارد.
با توجه به رشد تقاضای برق ناشی از توسعه مراکز داده، برقی‌سازی صنایع و استفاده گسترده‌تر از تجهیزات برقی، نیاز اروپا به منابع تولید انعطاف‌پذیر در سال‌های آینده اهمیت بیشتری خواهد یافت.
جمع‌بندی
رسیدن قیمت برق آلمان به بالاترین سطح از سال ۲۰۲۲، هشداری درباره آسیب‌پذیری شبکه برق اروپا در برابر هم‌زمانی کاهش تولید باد، کمبود منابع برق‌آبی و افزایش هزینه گاز طبیعی است.
این تحول نشان می‌دهد امنیت انرژی اروپا تنها به افزایش ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر وابسته نیست و توسعه ذخیره‌سازی، شبکه‌های انتقال و منابع پشتیبان نیز برای جلوگیری از جهش قیمت‌ها ضروری است.
در صورت تداوم شرایط فعلی، صنایع انرژی‌بر اروپا ممکن است بار دیگر با فشار هزینه‌ای قابل‌توجهی روبه‌رو شوند.