به گزارش با بازار، بازار بنزین آسیا با سقوط شدید حاشیه سود پالایش مواجه شده است؛ بهطوریکه شاخص سود تبدیل نفت خام به بنزین در معاملات روز پنجشنبه ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ به پایینترین سطح بیش از سه سال اخیر رسید.
بر اساس گزارش تازه رویترز که ساعت ۱۸:۳۴ به وقت گرینویچ، معادل ۲۲:۰۴ به وقت تهران منتشر شد، حاشیه سود بنزین نسبت به نفت برنت در بازار آسیا طی هفته جاری حدود ۶۹ درصد کاهش یافته و به ۲.۶۷ دلار در هر بشکه رسیده است.
این شاخص که در بازار انرژی با عنوان «کرک اسپرد» شناخته میشود، در اول اکتبر ۲۰۲۶ به رکورد تاریخی ۵۰ دلار و ۵۳ سنت در هر بشکه رسیده بود.
مقایسه این دو رقم نشان میدهد حاشیه سود بنزین نسبت به اوج تاریخی ابتدای اکتبر حدود ۹۴.۷ درصد کاهش یافته است.
البته این ارقام مربوط به حاشیه سود شاخص پالایش بنزین هستند و نباید با قیمت فروش هر بشکه بنزین یا قیمت خردهفروشی سوخت اشتباه گرفته شوند.
صادرات چین بازار بنزین آسیا را تحت فشار قرار داد
یکی از مهمترین عوامل سقوط حاشیه سود بنزین، افزایش عرضه فرآوردههای نفتی از سوی چین است.
استوتی جونجونوالا، تحلیلگر بازار نفت در مؤسسه Energy Aspects، به رویترز گفته است افزایش صادرات چین فشار بیشتری بر بازار وارد کرده است.
چین یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و مصرفکنندگان فرآوردههای نفتی جهان است و تغییر در حجم صادرات پالایشگاههای این کشور میتواند بر توازن عرضه و تقاضای بازار آسیا تأثیر بگذارد.
افزایش عرضه بنزین از چین، در کنار جریان محمولههای بیشتر از خاورمیانه، باعث شده نگرانیهای قبلی درباره کمبود سوخت جای خود را به انتظار عرضه فراوانتر بدهد.
از رکورد تاریخی تا کف سهساله در کمتر از دو ماه
بازار بنزین آسیا در ماههای گذشته شرایط کاملاً متفاوتی داشت.
جنگ خاورمیانه، محدودیتهای صادراتی روسیه و پایینبودن ذخایر فرآوردههای نفتی در مراکز مهم تجاری باعث شده بود نگرانی درباره کمبود عرضه افزایش یابد.
این شرایط حاشیه سود بنزین را در اول اکتبر به رکورد تاریخی ۵۰.۵۳ دلار در هر بشکه رساند.
اما با افزایش انتظار برای ورود محمولههای جدید، روند بازار تغییر کرد.
حاشیه سود بنزین در پایان اکتبر به پایینترین سطح شش ماهه رسیده بود و اکنون کاهش آن تا کف بیش از سه سال اخیر ادامه یافته است.
این چرخش سریع نشان میدهد بازار فرآوردههای نفتی تا چه اندازه به تغییر جریان صادرات، وضعیت ذخایر و انتظارات معاملهگران حساس است.
سقوط ۶۹ درصدی واردات بنزین سنگاپور
دادههای رسمی سنگاپور نیز تغییر شرایط بازار را تأیید میکنند.
بر اساس آمار هفته منتهی به ۱۸ نوامبر، واردات بنزین به سنگاپور نسبت به هفته قبل حدود ۶۹ درصد کاهش یافته و به ۶۷ هزار تن، معادل تقریبی ۵۶۶ هزار بشکه، رسیده است.
در مقابل، صادرات بنزین از این مرکز مهم تجاری حدود ۱۳ درصد افزایش یافته و به نزدیک ۴۵۹ هزار تن رسیده است.
چین با صادرات حدود ۵۰ هزار تن بنزین، بزرگترین تأمینکننده سنگاپور در این دوره بوده است.
استرالیا نیز با دریافت حدود ۱۱۱ هزار تن بنزین، بزرگترین مقصد صادراتی این مرکز تجاری محسوب میشود.
سنگاپور یکی از مهمترین مراکز تجارت، ذخیرهسازی و ترکیب فرآوردههای نفتی در آسیاست و تغییرات جریان محمولههای آن از شاخصهای مورد توجه معاملهگران بازار سوخت به شمار میرود.
کاهش تقاضای فصلی و تخلیه ذخایر پایان سال
علاوه بر افزایش عرضه، عوامل فصلی نیز بر بازار بنزین فشار وارد کردهاند.
با نزدیکشدن زمستان در نیمکره شمالی، تقاضای بنزین معمولاً کاهش مییابد و این موضوع میتواند حاشیه سود پالایش را محدود کند.
همچنین برخی فعالان بازار در پایان سال میلادی برای کاهش موجودی انبارها اقدام به فروش محمولههای ذخیرهشده میکنند.
یک معاملهگر فرآوردههای سبک نفتی در دبی به رویترز اعلام کرده است فراوانی عرضه چین و کاهش موجودی انبارها در پایان سال از عوامل اصلی افت اخیر هستند.
ترکیب این عوامل باعث شده بازار از نگرانی درباره کمبود بنزین به شرایط فشار عرضه و کاهش سودآوری پالایش تغییر مسیر دهد.
پیامدهای اقتصادی برای پالایشگاهها و بازار جهانی نفت
سقوط حاشیه سود بنزین میتواند پیامدهای مهمی برای صنعت پالایش داشته باشد.
پالایشگاههایی که سهم بالایی از تولید آنها به بنزین اختصاص دارد، ممکن است با کاهش سودآوری این محصول مواجه شوند.
در صورت تداوم حاشیه سود پایین، برخی پالایشگاهها ممکن است ترکیب تولید یا برنامه عملیاتی خود را تغییر دهند؛ هرچند چنین تصمیمهایی به حاشیه سود سایر فرآوردهها، هزینه خوراک و شرایط هر پالایشگاه نیز بستگی دارد.
از سوی دیگر، کاهش سودآوری بنزین میتواند تقاضای پالایشگاهها برای خرید نفت خام را تحت تأثیر قرار دهد و از این مسیر بر بازار نفت برنت و دیگر شاخصهای نفتی فشار وارد کند.
برای مصرفکنندگان نیز افزایش عرضه بنزین ممکن است در صورت انتقال کاهش قیمتهای عمدهفروشی به بازار داخلی، به کاهش هزینه سوخت کمک کند.
با این حال، افت کرک اسپرد الزاماً به معنای کاهش فوری و هماندازه قیمت بنزین در جایگاههای سوخت نیست؛ زیرا مالیات، نرخ ارز، هزینه توزیع و سیاستهای قیمتگذاری کشورها نیز نقش دارند.
آیا بازار بنزین به ثبات بازمیگردد؟
مسیر آینده بازار بنزین آسیا به چند عامل مهم وابسته خواهد بود.
حجم صادرات فرآوردههای نفتی چین، وضعیت عرضه از خاورمیانه، میزان تقاضای زمستانی و تغییرات ذخایر تجاری میتوانند بر حاشیه سود پالایش اثر بگذارند.
در صورتی که عرضه فراوان ادامه یابد و تقاضای فصلی ضعیف بماند، احتمال تداوم فشار بر سودآوری بنزین وجود خواهد داشت.
اما اختلال تازه در مسیرهای حملونقل یا کاهش عرضه پالایشگاهها میتواند شرایط بازار را تغییر دهد.
جمعبندی
سقوط ۶۹ درصدی هفتگی حاشیه سود بنزین آسیا و رسیدن آن به ۲.۶۷ دلار در هر بشکه، یکی از مهمترین تغییرات اخیر بازار جهانی فرآوردههای نفتی است.
این شاخص اکنون حدود ۹۴.۷ درصد پایینتر از رکورد تاریخی اول اکتبر قرار دارد؛ تغییری که از افزایش عرضه چین، کاهش تقاضای فصلی و تغییر انتظارات بازار حکایت میکند.
تداوم این روند میتواند سودآوری پالایشگاهها، جریان تجارت بنزین و در نهایت تقاضای نفت خام را تحت تأثیر قرار دهد.