به گزارش با بازار، بازار جهانی حملونقل نفت خام پس از ماهها افزایش شدید هزینهها ناشی از جنگ و اختلال در مسیرهای صادراتی خاورمیانه، اکنون شاهد یکی از بزرگترین اصلاحهای قیمتی خود است.
بر اساس گزارش رویترز در ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶ و دادههای بورس بالتیک (Baltic Exchange)، نرخ کرایه نفتکشهای بسیار بزرگ حمل نفت خام، موسوم به VLCC، در مسیر دریای عمان به چین تا ۱۳ نوامبر به حدود ۳۰۸ واحد در شاخص Worldscale کاهش یافته است.
این نرخ در هشتم اکتبر به رکورد ۸۴۱ واحد رسیده بود؛ بنابراین کاهش اخیر معادل حدود ۶۴ درصد است.
شاخص Worldscale معیاری برای تعیین نرخ نسبی کرایه نفتکشها در مسیرهای مختلف است و ارقام آن قیمت دلاری حمل هر بشکه نفت محسوب نمیشوند.
چرا هزینه حمل نفتکشها سقوط کرد؟
یکی از مهمترین عوامل کاهش کرایه نفتکشها، افزایش دوباره صادرات نفت کشورهای خاورمیانه است.
در ماههای گذشته، نگرانی درباره امنیت تنگه هرمز و محدودیت صادرات نفت منطقه باعث افزایش تقاضا برای حمل نفت از مسیرهای جایگزین شده بود.
خریداران آسیایی برای جبران کمبود نفت خاورمیانه، بخشی از نیاز خود را از آمریکا، غرب آفریقا و دریای شمال تأمین میکردند.
این تغییر موجب افزایش مسافت سفر نفتکشها و کاهش تعداد کشتیهای در دسترس شده بود.
اما اکنون با بازیابی صادرات خاورمیانه، نیاز خریداران آسیایی به حمل نفت از مسیرهای طولانیتر کاهش یافته است.
در نتیجه، تقاضا برای اجاره نفتکشها در برخی مسیرهای بینقارهای کمتر شده و فشار نزولی بر نرخ کرایه افزایش یافته است.
بازگشت نفتکشها به بازار، عرضه کشتی را افزایش داد
عامل مهم دیگر، افزایش تعداد نفتکشهای آماده بارگیری است.
با رسیدن محمولههای قبلی به بنادر شرق آسیا و تخلیه نفت، کشتیهای بیشتری برای سفرهای جدید در دسترس قرار گرفتهاند.
افزایش تعداد نفتکشهای آزاد، قدرت چانهزنی شرکتهای اجارهکننده را بیشتر کرده و رقابت میان مالکان کشتی را تشدید کرده است.
به همین دلیل، کاهش هزینه حمل تنها نتیجه بهبود شرایط امنیتی نیست؛ تغییر توازن عرضه و تقاضای ظرفیت کشتیرانی نیز نقش مهمی در آن دارد.
کاهش هزینه حمل چه تأثیری بر قیمت نفت دارد؟
کرایه نفتکش یکی از اجزای مهم هزینه نهایی واردات نفت خام است.
کاهش نرخ حمل میتواند هزینه تحویل نفت به پالایشگاههای واردکننده را کاهش دهد و امکان خرید اقتصادیتر محمولهها را فراهم کند.
این تحول بهویژه برای کشورهای بزرگ واردکننده نفت در آسیا اهمیت دارد.
با این حال، کاهش ۶۴ درصدی شاخص کرایه به معنای کاهش ۶۴ درصدی قیمت نفت خام یا هزینه نهایی سوخت مصرفکنندگان نیست.
قیمت نهایی محموله به نرخ نفت خام، هزینه بیمه، شرایط قرارداد، مسیر کشتیرانی و سایر هزینههای عملیاتی وابسته است.
ریسک امنیتی تنگه هرمز همچنان پابرجاست
با وجود کاهش شدید نرخ کرایه، شرایط حملونقل نفت در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز هنوز به وضعیت کاملاً عادی بازنگشته است.
گزارشها از ادامه حملات به برخی کشتیها و استفاده از روشهای غیرمعمول برای انتقال محمولهها حکایت دارند.
از جمله این روشها میتوان به انتقال نفت میان کشتیها و خاموشکردن سامانههای ردیابی توسط برخی نفتکشها اشاره کرد.
بنابراین کاهش نرخ حمل به معنای برطرفشدن کامل تهدیدهای امنیتی نیست.
در صورت تشدید دوباره درگیریها یا اختلال در مسیرهای صادراتی، هزینه بیمه و اجاره نفتکشها ممکن است بار دیگر افزایش یابد.
پیامدهای اقتصادی برای بازار جهانی انرژی
کاهش کرایه نفتکشها میتواند بر تجارت جهانی نفت چند اثر مهم داشته باشد.
نخست، هزینه واردات نفت برای پالایشگاهها کاهش مییابد و ممکن است حاشیه سود برخی خریداران تقویت شود.
دوم، اختلاف هزینه حمل میان نفت تولیدکنندگان مختلف تغییر میکند و میتواند بر رقابت نفت خاورمیانه، آمریکا و آفریقا در بازار آسیا اثر بگذارد.
سوم، کاهش درآمد حمل در صورت تداوم میتواند بر سودآوری شرکتهای مالک نفتکشهای غولپیکر فشار وارد کند.
با این حال، میزان تأثیر این تحولات به مدتزمان ماندگاری نرخهای پایین و شرایط قراردادهای حمل بستگی خواهد داشت.
جمعبندی
سقوط حدود ۶۴ درصدی نرخ کرایه نفتکشهای غولپیکر در مسیر دریای عمان به چین، نشانه تغییر مهمی در بازار جهانی حمل نفت خام است.
بازگشت تدریجی صادرات خاورمیانه، کاهش نیاز به مسیرهای طولانی و افزایش تعداد کشتیهای در دسترس، مهمترین عوامل این افت محسوب میشوند.
اگر روند بازیابی صادرات ادامه پیدا کند، هزینه حمل نفت ممکن است در سطوح پایینتری تثبیت شود؛ اما تداوم تهدیدهای امنیتی در تنگه هرمز همچنان خطر بازگشت نوسانات شدید را حفظ کرده است.